Kültür-Sanat

Bobby Fischer Ve Satranç Üzerine Düşünceler

Yazar | Mehmet Mete

BOBBY FİSCHER VE SATRANÇ ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

İnsanların, hakkında birçok tanımda bulunduğu satranca; oyun algısından çok bilim olarak algılanmaya doğru yeni ve kararlı adımlar attırılmıştır. Kıraathaneler kahvehane olmadan önce halkın büyük ilgisini toplayan bir ‘OYUN’du. Şimdi ise açılış hamlelerinin ezberlendiği, kalıpların öğretisi dışına çıkamayan sporcuların yetiştirildiği, okullarda, kurslarda öğrencilere eğitim verilen bir ‘BİLİM’. Dünyadaki genel seyrin de etkisi sonucu, dar çerçeveler çizilip, ufuklara sınırlar eklenerek, belirli şartlar içerisinde belirli neden-sonuç ilişkileri incelenerek başarıya ulaşılan bir bilimdir artık. Ne var ki bu başarı yapılan müsabakalarda alınan para ödülü ve verilen unvanlarla ölçülebilir olduğundan hakikatte ne kadar başarıdır tartışılır.

Masum Hamleler (Searching for Bobby Fischer)

Türkçe’ye Masum Hamleler ismi ile çevrilmiş 1993 senesine ait, senaristliğini ve yönetmenliğini Steven Zaillian’ ın yaptığı Searching for Bobby Fischer filminden bir sahne çok dikkat çekicidir:

 

(Bobby Fischer’i anlatmak için bir film ve tek bir yazı yetersiz olacaktır; başka bir yazıya konu edilmek üzere çok kısa bir bilgi vermek gerekirse; Bobby Fischer, Dünya’ya gelen en büyük satranç ustalarından biriydi; belki de en iyisiydi. 1943-2008 yılları arasında bir ömrü yaşayan Fischer 13 yaşında ABD Gençler Şampiyonu oldu ve 15 yaşında Büyük Usta (GM) olarak tüm dünyaya adını duyurdu. Yahudi bir anneden dünyaya gelen bir Amerikalıdır; tabi vatandaşlıktan çıkarılıp İzlanda vatandaşı olana kadar. Kendisi antiamerikancı ve antisemitiktir. Satrancın en gizemli ve en hayran toplayan ustasıdır. Çoğu satranç severe göre de satrancın en iyisidir.)

-Sence satranç nedir?

+ Eğlencesine oynayanlar veya hiç oynamayanlar, ona bir oyun der geçerler.  Yaşamlarını ona adayanlar, genellikle, bir bilim olduğunu öne sürerler. İkisi de değildir! Bobby Fischer onun aslına inmiştir ondan önce kimsenin yapamadığı kadar ve onun aslını bulmuştur: SANAT!

Bobby Fischer

Bobby Fischer Strancı

Bobby Fischer Satrancı’nda piyonların arkasındaki diğer taşların dizilimini kura ile belirleyip de oyuna başlandığında asla klasik açılışlar gibi kemik hamlelere bağlı kalınmaz ve o zaman satranç tahtası bir ressamın tuvalini işlediği gibi işlenir; ortaya her seferinde gerçekten özgün bir eser çıkar.

Evet, satranç insanın sübjektif bilgisinden faydalanarak kendisini ifade etmesi gereken bir sanattır. İnsanın hür iradesinin eseri olmalı ve icracısının seçimlerini ve başarısını maddiyatla ölçmemelidir.  Emanuel Lasker’ in tanımladığı gibi iki insanın psikolojik savaşı da olmamalıdır.

Satranç; gerekirci satrancın dayattığı matematiksel hesaplarla sonuca giden bir oyun olmaktansa, estetiği ön plana almalıdır.

 

Yazı: 31.05.2011

Redaksiyon: 21.11.2016

Yazar Hakkında

Mehmet Mete

1988'den beri ölüm ile nişanlı.
İlk 19 yıl @Sivas
Son 10 yıl @Gaziantep
Evli. Mühendis. Girişimci.
Elektronik. Yenilenebilir enerji. Ar-Ge. İnovasyon. Teknoloji. PCM. 3D Printer.
Türk Halk Müziği. Etnik Müzik. Bozkır. İç Anadolu Kültürü.
Satranç.
Aklının erdiği aralıkta tefekkür, dili döndüğünce beyan.

Yorum Yap