Aktüel

Halil İnalcık’ı Kaybettik !

Türkiye, tarihçilerin kutbu, hocaların hocası olarak bilinen büyük tarihçi Halil İnalcık’ı 25 Temmuz 16 tarihinde kaybetti. Ankara Üniversitesi DTCF’de ve Bilkent Üniversitesinde anma töreni düzenlendi. Geçtiğimiz yıl 100 yıl. Yaşını kutlayan  büyük çınarın naaşı bakanlar kurulu kararı ile  Fatih Camii Haziresi’ne defni gerçekleştirildi.

 

 

İnalcık 100 yaşında

Geçtiğimiz yıl 100. yaş gününü öğrencileri ile kutlarken.

 

 

Halil Hoca bir müessesedir, bir kurumdur.

CoZRflNWAAIdmVg“Halil Hoca bir müessesedir, bir kurumdur. Bu ülkenin yetiştirdiği, iftihar edeceği bir münevverdir, bir tarihçidir. Talebeleri onun talebesi olmakla her zaman iftihar ederler ve edeceklerdir. Hatta talebesinin talebesi olmakla iftihar edeceklerdir. Bunların içine dil tarih dahildir. Siyasal Bilgiler Fakültesi’nin kürsüsünün idare tarihi dahildir. Köprülü’den sonra o almıştır bizim ordaki kürsüyü. Bilkent’in Tarih Bölümü’nün gerçek kurucusu odur. Ve tabi Şikago Üniversitesi Dil Tarih Bölümü’nü 20 yıla aşkın bir süre yönetmiştir. Bir çok Amerikalı ve başka milletten olanı yetiştirmiştir. Kendi hatırsında da yazdığı gibi Dil Tarih’in açılış toplantısında, Atatürk’ün de bulunduğu toplantıda yolunu, yöntemini çizmiştir. Bu ‘Atatürk’ün yoludur’ diyor. ‘Türkiye tarihini onun çizdiği yolda yazacağız’ diyor ve öyle de oldu.”

İlber ORTAYLI

 

 

Yıllar önce TRT için çekilen ‘Osmanlı  Devleti’nin Kuruluşu’ belgeseli için Prof Dr. Halil İnalcık’tan danışmanlık yapması istenir. Ancak usta tarihçi bırakın danışmanlığı, 60 gün süren çekimlere bizzat katılır  ve toplam 10 bin kilometrelik yolu yaşına aldırmadan kat eder. Onun işine verdiği önem ve titizlik aslında da yaşamının , en önemli kaidesiydi. İstanbul Kızıltoprak’ta doğan İnalcık, nüfus kağıdındaki 1916 doğum tarihine şüphe ile bakar ve araştırmaya başlar. Topladığı bilgiler ve  bulgular sonucunda 1918 sonunda doğduğunu tespit eder. Kolonya imalatçısı Kırım göçmeni bir baba ile Eyüp’te Nakşibendi Tekkesi şeyhi olan yine Kırım’dan gelen Şeyh Murad’ın torunu bir anneden doğma olan İnalcık eğitim hayatı boyunca dönemin ünlü hocalarından ders alır. Sivas, Gazi ve son olarak da Necati  bey Muallim Mektebi’nde (Balıkesir) egitim gören inalcık burada Abdülbaki Gölpınarlı’dan edebiyat dersleri alır. 1935’te Ankara Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümünü yatılı olarak kazanan İnalcık burada da Fuat Köprülü gibi bir hocadan ders almanın mutluluğuna erişir. Yeni çağ Tarih Bolümünde asistan olan İnalcık ‘Tanzimat ve Bulgar Meselesi’ konusunda hazırlağı doktora tezi ile isminden söz ettirmeye başlar. Öyle ki bu onu Türk Tarih Kurumu’na üye seçilmesine kadar götürür. İnalcık üye seçildiği sırada Hasan Ali Yücel, eski başbakanlardan Şemsettin Günaltay da kurumun üyeleri arasında bulunuyordu.. Akademik kariyerinden sonra Fransa, İngiltere, Amerika gibi ülkelerde değişik konularda temasları olan İnalcık böylece bu ülkelerin tarih anlayışını yakından tanır. Amerika’da University of Chicago Tarih Bolümünde Osmanlı Tarihi, Osmanlı Sosyal ve Ekonomik Tarihi konusunda 15 yıl boyunca ders verir. Bilkent Universitesi Tarih Bölümünün kurucusu olan İnalcık yine kendi kurduğu ve başkanlığını yaptığı  International Association for Social and Economic History of Turkey çatısı altında International Congress on the Social and Economic History of Turkey adıyla 11 uluslararası kongrenin toplanmasına öncülük etmiştir.

Sosyoloji ile tarihi birleştirip yeni bir yöntemi Türk tarihçiliğine kazandıran İnalcık topografik araştırmalarla da belgeleri kontrol ederek doğru sonuca ulaşılabileceğini gösteren önemli bir tarihçi. Özellikle Batı tarihçiliğinin yöntemi konusunda Türkiye’nin ufkunu açan İnalcık, Fransız tarihçi Fernand Braudel’ci oiarak biliniyor.

1949’da gönderildiği İngiltere, British Museum’da Türkçe yazmalar üzerinde çalışan ve Calendar of State Papers serisinde Osmanlı tarihine ait kayıtlar toplayan İnalcık. Londra Üniversitesi, School of Oriental and African Studies’de (SOAS) Prof. Paul Wittek’in seminerlerine katıldı.

1950 yılında Pariste  katıldığı Milletler Arası Tarihi İlimler Kongresinde tanıştığı Annales Okulunun 2. Dönem kurucusu sayılan Fernand Braudel ve II. Felipe Döneminde Akdeniz ve Akdeniz Dünyası isimli eseri Halil İnalcık üzerinde derin etkiler yapmıştır.

250720162035485911665_3

 

Annales Okulu

İnalcık’a göre Annales ekolünün esas fikri şudur: Cemiyeti bütünüyle görmek lazımdır. Bilhassa, coğrafya, ekonomi, nüfus hareketleri gibi temel kurumlan ele almak gerektiğini düşünüyorlar. Birincisi Braudel’in “long duree” kavramında simgelenen, belli bir devir işindeki değişmeleri tarihi verilerden ortaya çıkartmak ikincisi bütün cemiyet hadiselerini bir bütün olarak araştırmak, üçüncüsü; cemiyetin gelişimindeki belli başlı ana faktörleri ve onlardaki değişmeleri incelemektir. Bu faktörlerden önde geleni coğrafi etmenin şartlarıdır.

1920 yılında Annales dergisi öncülüğünde kurulan Annales hareketi üç evreye ayrılmaktadır. Burke, 1920’li yıllardan 1945 yılına uzanan 1. evreyi, geleneksel tarih anlayışına, siyasi tarihe ve olaylar tarihine karşı bir gerilla eylemine girişen küçük, radikal ve yıkıcı bir hareket olarak tanımlamaktadır. İkinci Dünya savaşından sonraki ikinci evresinde ise tam anlamıyla bir “okul” sayılabilecek hareket Fernand Braudel ( 1902 – 1985 ) ‘in egemenliği altındadır. Halil İnalcık’ın Braudel ile karşılaltığı yılları bu yıllara denk gelmektedir. Hareketin tarihindeki üçüncü evre ise 1968 yılı civarında başlamış ve hareket içindeki parçalanma bu evreye damgasını vurmuştur. Son yirmi yılda grubun bazı mensupları sosyo-ekonomik tarihten uzaklaşıp sosyo-kültürel tarihe yönelirken, bazıları da siyasi tarihi ve hatta anlatıyı yeniden keşfetmeye başlamıştır.

Türkiye de Annales okulunun takipçileri Fuat Köprülü, Ömer Lütfi Barkan ve Halil İnalcık olarak gösterilmektedir.Dünyada Annales okuluna bağlılığı ile bilinen tarihçilerden bazıları, Lucien Febvre, Jules Michelet ve Michel Foucault ,Jacques Le Goff ve Pierra Nora’ olmuştur.

20.yüzyıl sona ererken Cambridge Uluslararası Biyografi Merkezi (Cambridge International Biographical Center) Halil İnalcık’ı, dünyada sosyal bilimler alanında sayılı 2000 bilim adamı arasında göstermiştir. Türk, Amerikan, İngiliz, Sırp ve Arnavutluk akademilerine üye seçilen İnalcık sayısız eser ve ödüle sahiptir. İnalcık’a göre eserleri üç başlık altında toplanabilir; Siyasî Tarih ile İlgili Eserleri,Sosyal ve Ekonomik Tarih ile İlgili Eserleri ve Sentez eserleri.Bu eserlerinde İnalcık  Osmanlı Toprak Rejimi ve Timar Sistemi, Osmanlı Hukuku, Osmanlı Şehir Tarihi, Osmanlı Ticaret Tarihi, Çözülme ve Reform Dönemlerinde Sosyal ve Ekonomik Değişim ve dönüşümler konu başlıklarını detaylandırarak incelemiştir.

 

 

Yazar Hakkında

Editör

Yorum Yap