Bilim

Meditasyon, Gençlerde Zihni Güçlendirebilir

Yazar | Editör

“Mindfulness” tekniği öğrencilerin odaklanma problemlerine yardım ediyor.

Ödevlerinizi unutma eğiliminde iseniz yahut dikkatiniz kolayca dağılıyor ise dikkatli olunuz. ABD’nin Kaliforniya Eyaleti’nin en güneyinde yer alan San Diego şehrindeki bir ortaokulda yürütülen yeni bir çalışma, gençlerin hafızalarını mindfulness (bilinçli farkındalık) meditasyonu adı verilen bir egzersiz ile geliştirebileceklerini göstermektedir.

Mindfulness, dikkatimizi içinde bulunduğumuz anda neler olup bittiğine vermemizi gerektirmektedir. Bir başka deyişle, gelip geçen düşüncelere dalar iken zihni, içinde bulunduğu ana yeniden odaklamayı zorunlu kılmaktadır. Gelecek hakkında ya da geçmişte olan bir şey üzerine endişelenmeyin. Yalnızca burada ve şimdi olan olayların üzerine odaklanın. Ve aynı şekilde olayları iyi ya da kötü olarak yargılamayın.

Mindfullness, meditasyon egzersizleri olarak uygulanabilmektedir. Meditasyonda, insanlar dikkatlerini karmakarışık, genellikle stresli, gelip geçen düşüncelerden kurtulmaya vermektedirler. Basit meditasyon genellikle sessizce oturup nefes üzerine odaklanarak zihni boşaltmayı kapsamaktadır. Mindfulness meditasyonunda da eğitilmek için, kişi nefes üzerine odaklanma ile başlar ve ardından diğer bedensel duyumlar (hassasiyetler) üzerine yoğunlaşır.  Örneğin, kişi bir şey üzerine kafa patlatırcasına düşünür iken herhangi bir baş ağrısı yahut stresi giderdiğini hayal edebilir. Ardından bu dikkat vücudun farklı kısımlarına hareket eder. Burada amaç gergin kasları ve stresi azaltmaktır. Egzersiz ile insanlar içinde bulunduğumuz ana dair farkındalığı sürdürebilmeyi ve aktif iken de herhangi bir stresi öğrenmektedirler. Örneğin sınıfta ya da yürüyüşte iken.

Bu zamana değin, mindfulness meditasyonu üzerine yapılmış çalışmaların çoğu yetişkinlere yönelik idi. Bu tür çalışmalar bu tekniğin beyni değiştirdiğini ve alnın arka kısmında düşünmek ile ilgili alan olan beyin kabuğunun (korteks) büyüdüğünü gösterdi.

Yetişkinler ayrıca, kısa süreliğine bazı şeyleri hatırlama yetisi olan, telefon numarasını yahut talimatları not etmek için kullanılan bir tür zihinsel bloknota benzer işlevsel (çalışma) belleklerini (working memory) de geliştirdiler. İnsanlar çok sayıda şeyi hatırlayabilmektedir. Ancak; bunların yalnızca az miktarı herhangi bir zaman diliminde akla getirilebilmektedir. İşte bunlar işlevsel bellekte olanlardır. Dikkat dağılması kişinin bir şeyi işlevsel belleğinden kaybetmesine neden olabilir. Fakat mindfulness meditasyonu yetişkinlerde bu gibi öğeler üzerine odaklanmalarını sağlayarak hafızalarına yardım etmektedir.

Mindfulness Meditasyonu Yoga’dan Daha Etkili

Amerika’nın Ohio eyaletindeki Cincinati Üniversitesi’nden psikolog Kristen Jastrowski Mano tarafından yönetilen bir ekip, gençlerin de mindfulness meditasyonundan yararlanıp yararlanamayacaklarını araştırdı. O ve meslektaşları ABD’nin Kaliforniya Eyaleti’nin en güneyinde yer alan San Diego şehrindeki bir ortaokuldan yaşları 12 – 15 arasında değişen 172 öğrenciyi seçtiler ve her bir öğrenciyi rastgele mindfulness meditasyonu egzersizi yapacaklar (mindfulness grubu), yoga egzersizleri yapacaklar (yoga grubu) ve kontrol grubu olarak bekleyenler olmak üzere üç gruptan birine verdiler.

Jastrowski Mano; “Yoga vücudu özel duruşlara hareket ettirmeyi kapsamaktadır ve bunları yapmak doğrudan üzerine odaklanılmış itina ve titizlik gerektirmektedir. Ancak dikkat, mindfulness meditasyonu sırasında tecrübe edilen türden farklıdır” diye açıkladı ve kontrol grubu olarak bekleme listesi grubunda yer alan hiç kimsenin günlük yaptıkları işlerini değiştirmediklerini ve bu grubun kendilerine karşılaştırma için kontrol imkanı sunduğunu belirtti.

Çalışmanın başında sözkonusu 3 gruptaki öğrencilerin hepsi de araştırma anketinde yer alan değerlendirme sorularını yanıtlayarak anketi tamamladılar. Cevapları, gençlerin düşüncelerinin ve tutumlarının nasıl farkında olduklarını gösterdi ve bu yanıtlar, onların ne kadar mindful olduklarının ölçütü idi. Öğrenciler ayrıca, doğru cevaba ulaşmak için işlevsel belleklerini kullanmak zorunda oldukları, harfleri hatırlama ve basit matematik problemlerini çözelebilme yeteneklerini test eden bir dizi basit hafıza ödevlerini de tamamladılar.

Mindfulness grubu daha sonra meditasyon eğitmenleri ile jimnastik (beden eğitimi) sınıfında buluştular ve 4 hafta süresince, mindfulness meditasyonunun farklı türlerini öğrendiler. Ayrıca kendilerine evde meditasyon yapabilmeleri için CD de verildi. Yoga grubu da jimnastik dersi sırasında eğitmenleri ile buluştu ve aynı şekilde dört hafta süresince bazı yoga duruşlarını öğrendiler. Bilim adamları; öğrencilerin vücut duruşu ve pozisyonları için vermeleri gereken dikkat için gerekli, yogayı mindful aktivitesinin farklı bir çeşidi yapan duruşları seçtiler. Kontrol grubundaki (bekleyenler listesindeki) öğrenciler ise kendi rutin jimnastik derslerine katıldılar.

4 haftanın sonunda, tüm öğrenciler değerlendirme sorularını yeniden yanıtladılar ve hafıza testlerini 2. kez tamamladılar ve Araştırmacılar bu puanları önceki puanlar ile karşılaştırdılar.

Meditasyon eğitimi verilen öğrenciler hafıza ödevlerinde çok daha iyi performans gösterdiler ve 75 puanlık işlevsel bellek ölçeğinde 10 puanlık sıçrama gerçekleştirdiler (34’ten 44’e). Yoga grubundakiler yalnızca 4 puanlık bir gelişme gösterir iken Kontrol grubundakiler  ise hiçbir gelişme gösteremedi. Bu bulgular, 11 Kasımda Journal of Adolescent Health dergisinde yayımlandı. (http://www.jahonline.org/article/S1054-139X(15)00380-8/fulltext )

Jastrowski Mano şu şekilde ifade ediyor: “Mindfulness meditasyonu beyinde yapısal değişikliklere neden olmaktadır. Aslında bu meditasyon beyin hücreleri arasındaki bağlantıları değiştirmektedir. Bu durum yetişkinlerin büyüyen bir kortekse nasıl sahip olduklarını göstermektedir ve meditasyonun, gençlerde neden yogadan daha iyi bir biçimde hafızayı geliştirdiğini açıklayabilir.”

“Meditasyon, sürdürülebilir dikkati gerekli kılmaktadır. Katılımcılar sadece  dikkatlerine odaklanmak zorunda değil aynı zamanda dikkat dağınıklığının farkına varmak zorundadırlar. Ardından bu dikkat dağınıklığını görmezden gelmeyi seçmek ve dikkatlerini yeniden şimdiki yaşamlarına, içinde bulundukları ana yönlendirmek zorundadırlar.” diye açıklamalarına devam ediyor ve bu şekilde egzersizlerin işlevsel hafızanın fonksiyonları ile yakından ilgili olduğunu not ediyor. “Bu yüzden işlevsel hafıza gelir geçer düşüncelere tutunarak diğer şeylerin dikkatini dağıtmasına izin vermemektir.” diyerek de sözlerini tamamlıyor.

Çalışmada yer almayan, Charlottesville şehrindeki Virginia Üniversitesi’nden eğitim araştırmacısı Patricia Jennings de bulguların mindfulness araştırmasına yardım anlamında önemli olduğunu belirterek “İşlevsel bellek, akademik başarı ile ilgili olan kritik öğrenme sürecindeki yöntemler üzerinde önemli bir rol oynamaktadır” diye not ediyor. Heyecan verici bir sonraki adım ise bu iyileşmelerin işlevsel bellek üzerindeki etkilerinin akademik performansı etkileyip etkilemediğinin araştırılmasıdır.

Çeviri: Aykut TARHAN

Kaynak: ScienceNews

Yazar Hakkında

Editör

Yorum Yap