Bilim Evren

Ozon Deliği Kapanıyor

Yazar | Editör
Volkanik Sektelere Rağmen Güney Kutbu (Antarktika) Üzerindeki Ozon Deliği Kapanıyor

Yeni üç boyutlu simülasyonlar uzun vadeli doğal değişimlerdeki eğilimleri ortaya çıkarıyor.

 Ozonun Anlık Görüntüsü: Antarktik ozon deliği en sonunda küçülüyor, bilim adamları; ozon deliğindeki toparlanmanın her ne kadar ozon deliğini (Yukardaki fotoğrafta Antarktika üzerinde merkezde  yoğunlaşan mavimsi alan) geçici olarak artıran son volkanik etkinlik tarafından kısmen anlaşılmaz hale getirilmiş olsa bile geçtiğimiz Ekim ayında kaydedilen büyüklüğe göre küçüldüğünü ifade ediyorlar.

 Ozon Tabakası İzleme/NASA

(http://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/)

(Dergi Nüshası: 190. Cilt, 2. Sayı, 23 Temmuz, 2016, s. 6)

Yerküre atmosferindeki açık bir yara hiç şüphesiz kapanıyor. Araştırmacılar Antarktik ozon deliğinin ortalama büyüklüğünün 2000’den beri Eylül ayı içerisinde, Hindistan’ın yüzölçümünden daha büyük bir alan kadar, yaklaşık 4.5 milyon kilometre kare küçüldüğünü 30 Haziranda ScienceNews’de internet aracılığıyla, online olarak bildirdiler. Ozon deliği en azından yüzyılın ortasına kadar tamamen kapanmayacak ise de, araştırmacılar sonuçların Montreal Protokolü’nün başarısının bir kanıtı olduğunu söylüyorlar. 1989 yılında uygulanan bu antlaşma ile dünya çapında kloro-floro karbon (CFC) olarak adlandırılan ozon tabakasını incelten kimyasalların kullanımı yasaklanmıştı.

Ozon, yeryüzündeki hayata, tehlikeli ültraviole radyasyonlara karşı radyasyon engelleyici kalkan görevi üstlenerek yardımcı olmaktadır. Ozon tabakasındaki toparlanmayı izleme işlemi ustalık ve dikkat isteyen bir işlemdir çünkü volkanik patlamalar ve hava durumundaki değişimler gibi doğal olaylar ozon tabakası deliğinin büyüklüğünü değiştirebilmektedir. Bazı eski çalışmalar ozon tabakasının zaten iyileşmeye başladığını ileri sürer iken (https://www.sciencenews.org/article/ozone-hole-mend) ; çoğu bilim adamı çalışmanın; doğal değişimlerin etkisini ayıracak düzeyde yeterince ayrıntılı olup olmadığından şüphe etmektedir

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT)’nde atmosfer kimyası ve iklim bilimi profesörü olarak görev yapan uzman Susan Solomon ve meslektaşları atmosferdeki ozona etkiyen kuvvetleri ayırmak için ileri teknolojiye dayalı üç boyutlu atmosferik simülasyonları kullandılar. Söz konusu çalışma ozon tabakası deliğindeki en son küçülmenin hemen hemen yarısının atmosferdeki klorofloro karbonlardaki düşüşten kaynaklandığını; geriye kalan kısmın ise hava değişimlerinden kaynaklandığını ortaya koyuyor

Volkanik patlamalar toparlanma işaretlerini gölgeleyerek anlaşılması zor hale getirmektedir. Geçtiğimiz Ekim ayında, ozon deliği Şili’deki Calbuco Yanardağı’nda meydana gelen püskürmeden dolayı Rusya’nın yüzölçümünden daha geniş bir alan kadar, ortalama 25.3 milyon kilometrekare büyüklüğü ile rekor konuma ulaştı. Bununla birlikte bu boyut ozon deliğinin zamanla kapandığının aksini ispat etmiyor. Araştırmacılar; yanardağlardan kaynaklı geçici 4.2 milyon kilometre karelik artış dışında, ozon deliğinin ortalama büyüklüğünün daha makul 21.1 milyon kilometre karede pik yapacağını tahmin ediyorlar.

Alıntılar

Solomon ve ark. Antarktik Ozon Tabakasında Kapanmanın Belirmesi. Science. eş zamanlı yayımlandı, 30 Haziran, 2016. dijital nesne tanımlayıcı 10.1126/Science.aae0061

(http://science.sciencemag.org/content/early/2016/06/30/science.aae0061)

Kaynak: Science News

Çeviri: Aykut TARHAN

Yazar Hakkında

Editör

Yorum Yap