Bilim Teknoloji

Patent Nedir? Başvuru nasıl yapılır?

patent
Yazar | Mehmet Mete

“Patent nedir? Bir buluşun patentlenebilmesi için kriterler nelerdir? Başvuru nereye ve nasıl yapılır?” sorularına cevaplar bulabileceğiniz bir yazı hazırladık. Tarihimizde 13. – 14. yüzyıla dayanan buluşun tekel hakkı şu an Türk Patent Enstitüsü tarafından yürütülen tescil işlemleri yapılarak yasal dayanaklar ile korunmaktadır.

patent

Patent Nedir? Başvuru nasıl yapılır?

Patent son yıllarda çok sık karşılaştığımız ve çoğu zaman hatalı kullanılan bir terimdir. Fikri, sınaî ve mülkiyet haklarının (FSMH) korunması için birçok tescil
yöntemi bulunmaktadır. Bunlardan marka, endüstriyel tasarım, faydalı model ve patent tescilleri ile ilgili işlemler 24 Haziran 1994 tarihinde, 544 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığına (günümüzde Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına) bağlı, idari ve mali özerkliğe sahip Türk Patent Enstitüsü (TPE) tarafından yürütülmektedir.

Patent Nedir?

Kısacası, bir buluşun sahibine tanınan sınaî haklardır. Peki bu tescil ile neler korunur? Buluşun belirli süre içerisinde ve yine belirli yerlerde izinsiz üretilmesi, satılması veya kullanılması yoluyla sahibinin sınaî haklarını koruma altına almaktadır.

 

Sınaî hakların korunmasının Türk tarihindeki ilk örneği…

Sınaî hakların tarihimizdeki ilk örneğine Ahilik müessesinde rastlamaktayız. Yeni bir esnaf birliği kurulması için yeni bir ürün geliştirmek ya da o dönemin üretim teknolojisinde yenilik ortaya koymak gerekmekteydi. Söz konusu yeni ürün ya da yenilikçi yöntemin ise tekel hakkı yine onun buluşçusuna verilmekteydi.

İbrahim Sarı’nın Ahi Evren ve Ahilik kitabından şu pasaj dikkat çekicidir:

“Satışa sunulan bazı mallar, bütün esnaf tarafından imal edilebilmekte, bazılarının ise üretimi, birkaç ustaya inhisar etmekte, hatta bunların fiyatları da diğerlerinden faklı olmaktaydı.
Herhangi bir usta tarafından icat edilen çeşidin patenti ise, sadece o ustaya aitti. Diğerleri, bu ürünü taklit etmeyecekleri hakkında taahhütte bulunmaktaydılar. Örneğin, seccade kilimini dokuyan esnaf içinde ağır kesme dokumanın patenti Nişo adlı bir gayr-i müslime aitti. Diğer ustalar da buna müdahalede bulunmamayı taahhüt etmişlerdi. Ahilik teşkilatının vazgeçilemez temel değerlerinden olan “hizmette mükemmellik” ise asırlarca bütün hizmet çeşitlerinde kullanılmış, bilhassa üretimde kalitesizliğe müsamaha edilmemiş ve kalitesiz mal üreten meslekten ihraç edilmesine yol açmıştır.”

 

Patent Başvurusu Yapabilme Kriterleri

 Buluşunuzun patent başvurusu niteliği taşıması için üç kriteri sağlıyor olması gerekmektedir; yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik.

Yenilik: Buluşun dünya çapında yenilik içermesi gerekmektedir. Başvuru tarihi öncesinde, dünya üzerinde herhangi bir yerde yapılan yazılı, sözlü vb. tanıtımlarda yer almaması gerekmektedir.

Buluş basamağı: Buluşun, daha önceki bir teknik ile üretilebilir olması bir uzman kişi tarafından aşikar bir şekilde çıkarılamıyorsa buluş basamağı var demektir.

Sanayiye uygulanabilirlik: Buluşun herhangi bir sektörde üretilebilir, uygulanabilir veya kullanılabilir olması anlamı taşımaktadır.

 

Patent Verilmeyecek Durumlar

Mevzuata göre patent tescili yapılmayacak konular belirlenmiştir. Bunlar;

  • Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları
  • Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve kurallar
  • Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar, 3 bilgisayar yazılımları
  • Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller
  • İnsan veya hayvan vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri ile insan, hayvan vücudu ile ilgili teşhis usulleri

Olarak sıralanabilir.

Ayrıca, konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar ve bitki çeşitleri veya hayvan ırkları ile bitki veya hayvan üretimine yönelik esas olarak biyolojik işlemler buluş niteliği taşıyor olsalar bile patent tescili ile korunamazlar.

 

Başvurunun Hazırlanması ve Yapılması

Herhangi bir buluş patent başvurusu için gerekli nitelikleri taşıyorsa öncelikle başvuru formunun TPE’nin Çevrimiçi Evrak Sistemi üzerinden doldurulması gerekmektedir.  Başvuru ücreti ise başvuru esnasında ya da başvurudan itibaren bir hafta içerisinde yapılmalıdır. Buluşun tüm detaylarının açık ve anlaşılabilir şekilde anlatıldığı tarifname; buluşun koruma talep edilen, yenilikçi teknik özelliklerin belirtildiği istemler; genel teknik bilgilerin 50-100 kelime ile anlatıldığı özet ve varsa buluşa dair resimleri içeren dosya hazırlanmalıdır.

Başvurular e-imza ya da mobil imza ile yapılabildiği gibi rezervasyonlu sistemle (elden) de gerçekleştirilebilir.  E-imza veya mobil imza ile yapılan başvurularda başvuru formunda sunulan ek evrakların çevrimiçi imzalanması gerekmektedir. Başvuru ücreti de çevrimiçi sistemle ödenebilmektedir. Rezervasyonlu sistemde ise  Çevrimiçi Evrak Sistemi (ÇES) üzerinden hazırlanan evrak (başvuru formu, başvuru ücretinin ödendiğini gösteren bilgi-belge, tarifname, istemler, özet  ve varsa resimler) posta, kargo vb. yollarla Türk Patent Enstitüsü’ne gönderilerek başvuru tamamlanır.

 

Bu işlemler, tescil işlemlerini yürüten firmalar aracılığıyla yapılabildiği gibi üniversiteler ve teknoloji geliştirme bölgelerinde hizmet veren teknoloji transferleri aracılığıyla da tamamlanabilir.

Sitemizde yayınlanan bu yazı okuyucularımıza genel bilgiler vermek amacıyla kaleme alınmıştır. Detaylı bilgiyi Türk Patent Enstitüsü web sayfasında (http://www.tpe.gov.tr/ ) bulunan kılavuzlardan ve diğer belgelerden edinebilir ya da e-posta aracılığıyla sorularınızı iletebilirsiniz.

Yazar Hakkında

Mehmet Mete

1988'den beri ölüm ile nişanlı.
İlk 19 yıl @Sivas
Son 10 yıl @Gaziantep
Evli. Mühendis. Girişimci.
Elektronik. Yenilenebilir enerji. Ar-Ge. İnovasyon. Teknoloji. PCM. 3D Printer.
Türk Halk Müziği. Etnik Müzik. Bozkır. İç Anadolu Kültürü.
Satranç.
Aklının erdiği aralıkta tefekkür, dili döndüğünce beyan.

Yorum Yap