Bilim Psikoloji

Ruhun Sırları 2- Ruh beden problemi

ruh_beden
Yazar | Murat CANVER

Bedenin fizyolojisinden, anatomisinden bahsedebilir, doğayı biyoloji, fizik ve kimya gibi dallarla inceleyebiliriz. Peki, zihin için bunlardan bahsedebilir miyiz? Bahsedemiyorsak bunun sebebi en temelde nedir?

Ruh beden problemi felsefe tarihinde üzerinde durulan önemli konulardandır. Problem zordur ve karmaşıktır. Peki, bu zorluğu ve karmaşıklığı oluşturan nedir?

İnsanın maddesel olan yanı beden, maddesel olmayan canlılığı ise ruh olarak tanımlanmıştır. Geçmişte insanın canlılığının yanı sıra bir de düşünsel olan yönüne atıf yapan zihin kelimesi ayrı olarak kullanılmışsa da, bugün gerek felsefe gerekse bilimde ruh ve zihin hemen hemen aynı anlamda kullanılmaktadır.

Bu problemin temelinde bedenin fiziksel yasalara tabi bir cisim olması ve zihnin ise fiziksel yasalara tabi olmayan bir var oluşa haiz oluşu yer almaktadır. Biz bedeni ve maddeyi belirli bilim dallarının oluşturduğu alt dallarda incelemeye tabi tutar ve o bilimin yöntemleri çerçevesinde niteliksel ya da niceliksel açıklamalara tabi tutarız. Bedenin fizyolojisinden, anatomisinden bahsedebilir, doğayı biyoloji, fizik ve kimya gibi dallarla inceleyebiliriz. Peki, zihin için bunlardan bahsedebilir miyiz? Bahsedemiyorsak bunun sebebi en temelde nedir?

Aslında zihin kavramını açıklarken mevcut bilim dallarının diliyle bazı tanımlamalar yapılmaya çalışılmıştır. Bu tanımları en genel ifade ile zihnin fiziksel olayların birer görünümü olarak tarif edilmesi ile özetleyebiliriz. Bu akıma genel olarak indirgemeci materyalizm denilmektedir. Thomas Nagel Zihin ve Evren adlı kitabında bu açıklamaların yetersizliğini ayrıntılı bir şekilde açıklamıştır. En nihayetinde bu yetersizliğin temelinde kişinin öznel dünyasının ya da sübjektivizmin nasıl açıklanacağı durmaktadır. (Konu ile ilgili olarak yine Nagel’in “Yarasa olmak nasıl bir şeydir?” makalesi incelenebilir.)

zihin ve evren

Şu tarz sorular hala birer muamma ve felsefenin muallak taşı olarak bilinmektedir:

Kırmızı bana nasıl görünür?

Başkasına görünen kırmızı ile bana görünen kırmızının aynılığını nasıl idrak edebilirim?

Aynı şeye mi kırmızı diyorum?

Acıyı nasıl hissederim?

Veya hissettiğim acının başkasının hissettiği acı ile olan denk olup olmadığını idrak edebilir miyim?

Kendimi nasıl idrak ediyorum?

Kendimi başkasına nasıl ifade ediyorum ve bu ifadeler ne derece doğru?

Bunun doğruluğu ile ilgili bir ölçüt koyabiliyor muyum?

Nagel, indirgemeci yaklaşımların yada en bilinen anlamda evrimci natüralistlerin yaptığı açıklamayı yetersiz bulmaktadır. Önerisi şudur: Descartes zihin-beden düalizmini sistematikleştirerek zihni bilimin ilerlemesi adına bilimin dışında tutmuştur. Bugün sahip olduğumuz disiplinler zihni çözümlemek için yetersizdir. Bunu çözümlemenin yolu zihni yeniden bilimin mecrasına dâhil edecek yepyeni bir bilim anlayışıdır.

Devam edecek…(Ruhun Sırları 3- Nörobilim)

Yazar Hakkında

Murat CANVER

Gaziantep Üniversitesi Endüstri Mühendisliğini bitirdi. Üniversite yıllarından beri pek çok farklı disipline ilgi duydu. Mühendislik üzerine yüksek lisansında Meta-sezgiseller üzerine çalışan Canver'in felsefi merakı ağır basınca yüksek lisansını yarıda bıraktı. Din, Felsefe, Psikoloji, Tarih, Siyaset ve Sinema Sanatı üzerine merakı olan yazar, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Felsefe ve Din Bilimleri'nde yüksek lisans yapmaktadır. Genç Kültür, İndigo gibi internet dergilerinde çeşitli alanlarda yazılar yayınlamış, Cinerium adlı sinema sitesinde film eleştirileri yazmıştır. Godfather Sinema Dergisinde halen yazıları yayınlanmaktadır. İyi derecede İngilizce bilen Canver, 2009'dan bu yana yazdığı yazıları derleyeceği bir kitap ve felsefi bir roman üzerinde çalışmaktadır. Evli olan yazar, Ankara'da yaşamaktadır.

Yorum Yap