Gündem Tarih

Yılbaşı mı Noel mi ?

yılbaşı

Son günlerde yılbaşı hakkında tartışmalar, her yılbaşında olduğu gibi yeniden gündeme geldi. Ve gelmeye de devam edeceğe benziyor. Geçen günlerde, beni de bir hayli meraklandıran bir tartışmaya rast geldim . Yürüyen merdivenin yanında iki insan, Yılbaşı kutlamanın doğru olmadığı konusunda insanlara broşür dağıtıyordu. Bir diğer kişi ise, ‘’ Hiç kimse Noel’i kutlamıyor, herkes Yılbaşını kutluyor’’ diyordu. Hakikaten öyle miydi?  Bunu öğrenmek için Yılbaşı ve Noel’in Tarihsel süreçlerine  göz atmak gerekiyor sanırım. Çünkü, bazen doğru sandığımız şeyler bizi araştırmaktan alıkoyabiliyor.  Aslına bakarsanız Yılbaşı kutlamalarının dinden çok, kültürle bağlantısı var ve insanlıkla yaşıt… Toplumsal olay ve olguların yazılı başlangıcı Mezopotamya’da olduğuna göre, yeni yıl etkinlikleri de orada başlar. Yeni yıl ilk kez, günümüzden 4 bin yıl önce Babil Kulesi’nde ilkbaharda kutlanmaya başlandı. Daha sonra Mısırlılar, çöl topraklarına hayat veren Nil’in taştığı Eylül ayında kutlayarak sürdürdü. Milattan önce 46 yılında Roma’da Julius Sezar tarafından kabul edilen ve günümüzde de halen kullanılan takvimle yeni yıl, Ocak ayının ilk günü olarak belirlendi. Jülyen takvimi bazı değişikliklerle günümüze kadar geldi. Romalılar yılın ilk ayına, başlangıçların tanrısı, kapıların koruyucusu Janüs (January) yani Ocak adını verdiler. 

İsa’nın Doğumu Değil Mitha’nın Doğumu

Yılbaşı ve Noel hep birbiri ile bağdaştırılmıştır. Bir galatı meşhur olarak da ifade edebiliriz aslında. Bizim ülkemizde de ikisi aynı şeyler olarak algılanmaktadır. Halbuki gerçek, hiçte sanıldığı gibi değildir.
Yeni Rehber Ansiklopedisinde konuyla ilgili olarak şunlar anlatılır: “O dönemde, Hz. İsa’nın doğum günü kesin olarak bilinmediği için, ilk Hıristiyanların Hz. İsa’nın doğumu için kutladıkları özel bir gün yoktu. Bu sırada Roma İmparatorluğunun her yerinde Güneşe ve putlara tapılıyordu. Roma İmparatoru Büyük Konstantin, putperest iken miladın 313 senesinde Hıristiyanlığı kabul etti. Putperestlikten birçok şeyleri de Hristiyanlığa soktu. Güneş tanrısı Mithra’nın doğum günü kabul edilen 25 Aralık’ı yılbaşı kabul etti. Hz. İsa’nın kurtarıcı tanrı olduğuna inanan Hristiyanlar da, Hz. İsa’nın 25 Aralık’ta doğduğunu kabul ettiler. Sonunda bu geceyi miladi yılbaşı ve Noel olarak her sene kutlamaya başladılar.”

mithra

Bu anlatılanlardan da anlaşılacağı üzere, İmparator Konstantin mağlûp edilemeyen güneş kültüyle, Mithra kültünü Hristiyanlık’la birleştirmiş, böylece onun zamanında Noel ortaya çıkmıştır. İmparator Aurelion’dan itibaren güneş kültü Hıristiyanlık inançlarıyla bir sentez oluşturmuştur. Böylece Noel, Roma Katolikleri tarafından Hristiyanlığa adapte edilmiştir ve onlar da bunu eski pagan geleneğinden almışlardır.Tüm bu bilgiler ışığında şunları söyleyebiliriz ki; aslında Yılbaşının Hristiyanlıkla ve Hz. İsa ile hiçbir alakası yoktur. Katolik dünyası sadece 25 Aralık gecesini kiliselerde ayinler yaparak geçirmektedirler. Fakat dünyanın pek çok yerinde Yılbaşı, sıradan bir şekilde kutlanmaktadır.

Günümüzde kutlamaları yapılan Noel Bayramı ve Noel Baba, Çam Ağacı süslemesi gibi imgelerin Hristiyanlıkla ilgisinin olmadığını, tamamen pagan kültürden kaynaklandığını görmüş olduk. Bazı kiliselerin bu imgelere karşı çıkmasına rağmen popüler kültürün bunları insanlara dayattığı ortadadır. Konunun bizim dini inançlarımızla hiç ilgisi yokken kültür emperyalizmiyle bu kavramların hayatımızın içine girdiği gerçeğini inkar edemeyiz.

 

Kaynaklar:

  1. SAYGIN, Suat, Noel Baba, Çam Ağacı ve Paganizm
  2. DİRİER, Ayten, Yılbaşının Tarihçesi

Yazar Hakkında

Mücahit Enes Coşkun

Kendime ait bir blogger sitesinde yazılar paylaşıyorum. Şu ana kadar bir gazete ve bir dergide şiirlerim yayımlandı. Aynı zamanda Tasavvuf müziği, ney ve kaligrafi ile uğraşıyorum.

Yorum Yap