Kültür-Sanat

Yurttaş Kane Filminin 1941 Yılında Yapılan Bir Eleştirisi

yurttaş kane
Yazar | Editör

Orijinali 2 Mayıs 1941 Daily News’te yayınlanan ve  Kate Cameron tarafından kaleme alınan Yurttaş Kane filminin değerlendirmesinin Hamdi KOÇ  Tahmis Dergi için tercüme etti.

Yılın en konuşulan filmi, Orson Welles’in çektiği ‘Yurttaş Kane’ sonunda New York’ta, genç tiyatrocunun son başarısının, sabırsız ilk gece izleyici tarafından çılgınca alkışlandığı Palace tiyatrosunda gösterime girdi.

Welles’in ilk filmi ‘Yurttaş Kane’ , filmin yapımcısı RKO’nun yöneticileri ,Welwes ve bir diğer taraftan William Randolph Hearst’ın hukuk müşavirleri tarafından hararetli bir söz ve düşünce savaşı ile meşgul olduktan sonra gösterime girebildi.İkinci sorun, açıkça filmin merkezi karakteri Charles Foster Kane’in, büyük Kaliforniya yapımcısına rahatsız edeci bir benzerlik taşıdığı kanaatiydi.

Bizler, Kane portresinin, bir kişinin bire bir temsilinden ziyade çoğu Amerikalı iş adamının bir bileşimi gibi görünmekte olduğunu söylemek dışında, tartışmalarla ilgilenmiyoruz. Bununla birlikte, ekranlara bir katkı sağladığını düşündüğümüz filmle ilgileniyoruz .Bu bakış açısıyla, filmi Hollywood stüdyosundan çıkmış en ilginç ve teknik açıdan üstün filmlerden biri olarak görüyoruz. İlkel Rus, Alman ve Fransız filmlerini ortak özelliği setlerin yetersiz ışıklandırılmasına geri dönme eğiliminin yanı sıra Welles, konuya orijinal bir şekilde yaklaşmış.

Öncelikle Welles ,filmin başında dağılmalara sebebiyet veren uzun isim listelerinden kurtularak içten şükranlarımızı kazandı.Film March-of-Time benzeri Kane’nin hayatı hakkında kısa bir gözden geçirmeyle başlar, ani bir geçişle malikanesinde ünlü yapımcının ölümü gerçekleşir. Vurucu bir son sahne arayışı olarak, film karakterleri gazetecilerinden birini Kane’in en yakın arkadaşları ve iş ortaklarıyla röportaj yapmak için görevlendiriyorlar.
Böylelikle hikaye, çeşitli insanlardan bilgilerin toplanarak ve dul eşinin, hayat boyunca arkadaşlık ettiği insanların, emrinde çalışan yazı işleri müdürünün ve muhteşem servetini kontrol eden bankacısının bakış açışıyla ana karakterin hayatına ışık tutularak, ekranda parça parça bir araya getirilir.

Welles, oyuncu olarak parlıyor.

Bir gün gelecek, ki çok uzun sürmeyeceği kanaatindeyim, Welles Hollywood’un en büyük yönetmeni olacak. Bugün, en üst düzey yönetmenler arasına girmiş ve roldeki muhteşem performansı onu ekranın seçkin aktörlerinden biri yapmış olabilir.
Welles’in Kane hikayesini Herman Mankiewicz’le işbirliği içinde yazarak, filmini çekerek ve mükemmel oyunculukla elde ettiği başarıya, Hoollywood’un büyük yapımlarından sadece Charles Chaplin “The Great Dictator” ile ulaşabilmiştir.

yurttaş kane izle

Kane’in biyografisi; onu yol arkadaşlarının iyiliği için sosyolojik fikirlerle dolu, kolejli zengin bir genç adam olarak gösterir. Sahip olduğu sınırsız servetle günlük bir gazete alır ve sütunları aracılığıyla fikirlerini hayata geçirir.
Valilik için çalışırken siyasi bir güce kavuşur, parti mekanizmasındaki çarpık yöneticileri saf dışı bırakmaya çalışırken değişen oylar sonucu mağlubiyetle yüzleşir.
Editör Kane, bir zenginin kızıyla evlenir, gazete takıntısı ve iktidar arzusuyla karısını kaybeder ve sokakta şans eseri karşılaştığı genç bir şarkıcının kollarında huzuru bulur.

Yalnız ölür

Boşandıktan ve yeniden evlendikten sonra; yeni eşini, dünyanın en iyi ses koçlarını tutarak ve en güzel opera salonunu inşa ederek, profesyonel hayata sokmaya çalışır. Fakat, dünyanın her yerinden toplanan büyük sanat hazinesini barındırmak için inşa edilmiş bir kale olan modern “Xanadu” nun sahibi olmasına rağmen karısı onu hayal kırıklığına uğratır.
Eşinden ve arkadaşlarından yoksun yalnız yaşlı adam , değerli varlıkları ile çevrilmiş bir şekilde ve kayıp çocukluğunu sürekli hatırlatan ucuz bir biblo kucağındayken ölür.

Orson Welles

Welles, hikayesinin işlenmesinde dahiyane dokunuşlar sergiliyor. Mercury Tiyatrosu oyuncularından oluşan oyuncu kadrosu, şefin batonunun hareketlerine duyarlı müzisyenler gibi ahenk içindeler. Kane’in ikinci eşi rolündeki Dorothy Comingore; zarif, güzel ve genç bir oyuncu. Joseph Cotton, (Kane’in arkadaşı Leland); Everett Sloane, George Coulouris, Ruth Warrick, Erskine Sanford ve Ray Collins gibi mükemmel.

 

Çeviri: Hamdi KOÇ

Kaynak: Daily News

Yazar Hakkında

Editör

Yorum Yap